مقارن با بهار سال 1385، مدیریت شبکه آبیاری دشت اوان به شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری شمال خوزستان واگذار شد تا با توجه به تجربه مدیریت شبکه کهن آبیاری دز و پتانسیل کارشناسی کارکنان آن، روند بهره برداری از این شبکه جدید بهبود یابد.
به گزارش شبکه خبری سازمان آب و برق خوزستان، چهار سال بعد در سال ۱۳۸۹ مدیریت بهره برداری از سد تنظیمی انحرافی کرخه نیز به این شرکت واگذار شد، تا دامنه اراضی زیر پوشش شبکه های آبیاری شمال خوزستان علاوه بر حوزه دز، بخش های وسیعی از شمال رودخانه کرخه را هم در بر بگیرد.
سال ۱۳۹۰ به اذعان مدیران شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری شمال خوزستان، فعالیت های چشمگیری در بخش های بهره برداری و تعمیرات شبکه های کرخه شمالی به انجام رسیده است.
مدیر عامل شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری شمال خوزستان در تشریح وضعیت طرح های آبی حوزه شمال کرخه می گوید: رودخانه کرخه با سطح حوزه‏ای بالغ بر ۵۰ هزار کیلومترمربع و متوسط آبدهی سالانه ۱۷۷ متر مکعب بر ثانیه، سومین رودخانه پرآب کشور پس از رودخانه‏های کارون و دز می باشد که به دنبال پایان جنگ تحمیلی و فراهم آمدن شرایط مناسب بهره برداری از زمین های حاصلخیز این منطقه وسیع، طرح های عمرانی توسعه شبکه های آبیاری در دستور کار سازمان آب و برق خوزستان قرار گرفته است.
مهندس «غلامرضا صفرنژادی» تاکید می کند: مطالعات شبکه های دشت پای پل در محدوده سالهای ۶۷ الی ۸۲ انجام شده است که چهار شبکه اوان، دوسالق، ارایض و باغه در مرحله اجرای عملیات ساخت قرار گرفتند که از این میان عملیات ساختمانی شبکه های اوان و بخشی از دوسالق به پایان رسیده و دو شبکه ارایض و باغه همچنان در دست ساخت هستند.
به گفته وی از طریق کانال پای پل ۶۵ هزار هکتار از زمین های دشت های پای پل(غرب رودخانه کرخه)، در قالب چهار شبکه آبیاری اوان، دوسالق، ارایض و باغه آبیاری می شود.
صفرنژادی، کل اراضی ناخالص تحت پوشش شبکه های در دست بهره برداری ناحیه شمال خوزستان را حدود ۱۹۱ هزار هکتار عنوان می کند و می گوید: بخش عمده ای از امکانات و منابع مالی و انسانی شرکت به شبکه های کرخه شمالی معطوف شده و از تجربه ۵۰ ساله مدیریت شبکه آبیاری دز در بهبود خدمات رسانی به کشاورزان استفاده شده است.
البته این نکته گفتنی است که از همان ابتدای عملیات ساخت شبکه های آبیاری کرخه شمالی و بویژه شبکه آبیاری دشت اوان، کارشناسان شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری شمال خوزستان در بخشی از عملیات ساخت مشارکت داشته و با توجه به امکانات و تجهیزات فنی و اجرائی تجربیات خود را به کار بسته اند.
معاون بهره برداری این شرکت که بهره برداری از سد تنظیمی انحرافی کرخه در حوزه کاری او انجام می شود، می گوید: علاوه بر همکاری های دوران ساخت، در دوسال اخیر بسیاری از کاستی های تجهیزاتی و سیستم های کنترلی سد مرتفع شده است.
مهندس «بهمن افشار» مواردی از قبیل نصب سیستم های روشنائی، تابلو های برق و برقراری ارتباط تلفنی را مورد اشاره قرار می دهد و تاکید می کند: به منظور بهره برداری دقیق از سد، سیستم های کنترلی در دوبخش نرم افزاری و سخت افزاری بهبود یافته و اخیراً دفترچه های محاسباتی بهره برداری از سد توسط کارشناسان شرکت تهیه شده اند؛ این جداول و نمودار های تهیه شده حاصل ۳ ماه اندازه گیری جریان خروجی آب از دریچه ها و انجام محاسبات کامپیوتری می باشد که بهره بردار می تواند با مراجعه به آنها و استفاده از ارتفاع سنج اتاق فرمان سد، درصد گشودگی دریچه را براساس نیاز آب درخواستی بدست آورده و تغییرات لازم را انجام دهد.
«افشار» ضرورت ایجاد ویژگی های گردشگری در سد را یادآور می شود و از کاشت ۲۱۰۰ اصله نهال درخت اکالیپتوس و زیتون در سطح وسیعی از محدوده سد تنظیمی انحرافی کرخه خبر می دهد و اضافه می کند: از این تعداد نهال، ۱۷۰۰ اصله مربوط به درخت زیتون بوده و مابقی از گونه درخت اکالیپتوس می باشد که غرس آنها در سطحی قریب به ۵/۴ هکتار از محدوده سدتنظیمی انحرافی کرخه صورت گرفته است.
او یکی از مشکلات قدیمی تامین آب زمینهای کشاورزی آبخور ایستگاههای پمپاژ دشت اوان را آبدهی الکتروپمپ های دو ایستگاه عنوان می کند و در تشریح اقدامات انجام شده می گوید: به دلیل مشکلات ناشی از نوسانات مکرر رودخانه کرخه و عدم آبگیری مناسب الکترو پمپ های ایستگاه پمپاژ، علاوه بر لایروبی بستر ورودی حوضچه پمپها، بند خاکی انحراف آب نیز به منظور هدایت بهتر آب احداثگردیده است.
«افشار» مشکل مهم دیگر تاسیسات شبکه آبیاری کرخه شمالی را نشت شدید آب از سه دریچه تامین کننده کانال اصلی پای پل در سد تنظیمی انحرافی کرخه عنوان می کند و می افزاید: با تجهیز امکانات موجود در شرکت، لاستیک های آب بند دریچه های سد تعویض شد و گامی دیگر در افزایش ضریب اطمینان آبیاری برداشته شد.
امروزه نگهداری شبکه های آبیاری و تعمیرات تاسیسات آن یکی از دغدغه های جدی مدیریت آنهاست. سالانه بودجه های کلانی صرف نگهداری کانالها و تاسیسات شبکه ها می شود تا در حد امکان راندمان آبیاری بهبود یابد و از این رهگذر تولیدات کشاورزی افزایش یابد. در این میان شبکه های آبیاری کرخه شمالی از سوئی به دلیل نوپابودن و نیاز به تکمیل برخی از تجهیزات آنها و از سوی دیگر به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و در معرض گرد و غبار بودن نیاز به نگهداری بیشتری دارند به نحوی که در سال ۹۰ بخش عظیمی از امکانات تعمیراتی در این شبکه متمرکز شده است.
در این راستا در سال ۹۰ قریب به یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان اعتبار در قالب قرارداد منعقد شده با سازمان آب و برق خوزستان برای تعمیرات و نگهداری شبکه های کرخه شمالی هزینه شده است.
به عنوان مثال طرح بازسازی سرریز کانال اصلی شبکه آبیاری کرخه شمالی سال گذشته در این شبکه به اجرا درآمد. این سرریز، کار تخلیه آب های اضافه بر ظرفیت کانال اصلی شبکه آبیاری کرخه شمالی(کانال پای پل) را برعهده دارد که بازسازی آن با هزینه ای بیش از ۴۶۰ میلیون ریال در قالب عملیات خاکبرداری، گابیون بندی(تورسنگ) و بتن ریزی، صورت گرفته است.
یکی از مهمترین فعالیت های تعمیرات در سال ۹۰ تعمیرات الکتروپمپ های ایستگاههای پمپاژ دشت اوان بوده است. این در حالی است که یکی از مشکلات اصلی تامین آب قریب به ۱۳ هزار هکتار از اراضی تحت پوشش شبکه آبیاری دشت اوان مشکلات آبدهی و بعضاً از مدار بهره برداری خارج بودن الکتروپمپ های آن بوده است که با تعمیرات اساسی در این دو ایستگاه، هم اکنون ایستگاه ۱ دشت اوان از آمادگی ۱۰۰ درصد برخوردار بوده و ایستگاه شماره ۲ هم با آمادگی بیش از ۹۰ درصد در دست بهره برداری است. در این راستا در چندین مرحله در ایستگاههای مذکور شش دستگاه الکتروپمپ تعمیر اساسی و ۱۷ دستگاه دیگر نیز تحت تعمیرات جزئی قرار گرفته اند.
همچنین در سال گذشته ۵۴ اصله پایه چراغ روشنائی و ۲۵ دستگاه پروژکتور روشنائی در تاج سد و محوطه آن نصب شده است و علاوه بر استفاده بهره برداران و عوامل حراست سد از روشنائی ایجاد شده، چشم انداز ریبائی نیز در ساعات شبانه فراهم گردیده است.
اکنون روشن است که اگرچه هنوز شبکه های فرعی تحت پوشش کانال اصلی شبکه کرخه شمالی(پای پل) تکمیل نشده است اما بر طبق آمار در سال ۹۰ بیش از ۹ هزار هکتار به زیر کشت گندم و برخی محصولات گلخانه ای رفته است و در شبکه آبیاری دشت اوان هم بیش از ۳۸۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی به کشت انواع محصولات از قبیل گندم، پیاز، سبزی و… اختصاص یافته است.
امید می رود با تکمیل عملیات ساخت شبکه های آبیاری دوسالق، ارایض و باغه و تسهیل آبیاری اراضی، اقتصاد کشاورزی این مناطق شکوفا شده و با تجربه مدیران و کارشناسان سازمان آب و برق خوزستان و شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری شمال خوزستان که تجربه بیش از ۵۰ سال مدیریت شبکه های آبیاری را در کارنامه پرافتخار خود دارند؛ شاهد افزایش تولیدات کشاورزی و کاهش رشد نرخ بیکاری در منطقه باشیم؛ امری که با توجه به سرمایه گذاری هنگفت بخش آب کشور در این منطقه و همت کارگزاران و کشاورزان دور از دسترس نیست.
امروز تلاش بخش آب کشور در احیای زمینهای کشاورزی منطقه ای که به خون هزاران شهید دوران دفاع مقدس و بویژه عملیات فتح المبین معطر است؛ در حال به بار نشستن است و این بار نظام مقدس جمهوری اسلامی بر آن است تا از رهگذر جهاد اقتصادی رزمندگان این جبهه خدمت و عزت، برگ زرینی دیگر را بر افتخارات خود بیفزاید.