به گزارش شبکه خبری سازمان آب و برق خوزستان، محمدرضا کاویانپور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب، در این همایش با اشاره به روند کمسابقه افزایش دمای کره زمین اظهار کرد: افزایش تاریخی دمای زمین عملاً رخ داده و شواهد موجود نشان میدهد جهان از مسیر مورد انتظار برای دستیابی به اهداف دمایی توافق پاریس فاصله گرفته است. نوسانات حدی شاخص دورپیوند النینو نیز در بستری از گرمایش جهانی رخ میدهد و آثار آن را نمیتوان مستقل از تغییرات بلندمدت دمای سطح زمین و اقیانوسها تحلیل کرد.
وی افزود: بررسیها نشان میدهد احتمال دارد در زمستان و بهار پیشرو با افزایش غیرعادی دما مواجه شویم که اثرات آن سال آتی را در بر گیرد. ازاینرو، موضوع النینو نباید صرفاً از منظر افزایش احتمالی بارشهای کوتاهمدت مورد توجه قرار گیرد، بلکه پیامدهای آن بر منابع آب، انرژی، محیطزیست، امنیت غذایی و معیشت جوامع نیز باید در افقهای زمانی مختلف ارزیابی شود.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب ادامه داد: همچنین بررسی دورههای تاریخی النینو بیانگر آن است که بارش سالانه کشور در بسیاری از این دورهها بیش از نرمال بوده است، با این حال، این رابطه قطعی و خطی نیست و وقوع النینو الزاماً به معنای تحقق بارشهای فراوان در همه مناطق و فصلها نخواهد بود.
وی با تأکید بر عدمقطعیت چشمانداز پاییز تصریح کرد: با وجود آنکه افزایش حدود ۳۰ تا ۵۰ میلیمتر بارش در بخشهایی از مناطق غربی کشور مورد انتظار است، این ارقام همچنان خروجی مدلهای احتمالاتیاند و باید بهطور مستمر بهروزرسانی شوند. تفاوتهای ساختاری میان مدلهای پیش بینی، تغییر شرایط مرزی و افزایش عدمقطعیت با طولانیتر شدن افق پیشبینی ایجاب میکند تصمیمها بر اساس چند سناریو اتخاذ شوند.
کاویانپور خاطرنشان کرد: پیشبینی پاییزی پربارش بههیچوجه تضمینکننده زمستانی پربارش نیست. حتی ممکن است پس از یک دوره بارشی مناسب در ادامه سال آبی با کاهش بارش یا تشدید خشکسالی مواجه شویم. بنابراین، نباید بر مبنای چشمانداز یک فصل، درباره کل سال آبی تصمیمگیری کرد.
وی افزود: در شرایط کنونی تنها با یک مخاطره مشخص مواجه نیستیم، ممکن است بارشهای شدید و سیلابی رخ دهد یا در ادامه، شرایط به سمت خشکسالی تغییر کند. همزمان، مخاطراتی مانند افزایش دما، تنش انرژی، ناامنی غذایی نیز باید در سناریوهای مدیریتی مورد توجه قرار گیرد.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب با اشاره به پیامدهای افزایش دما بر مناطق برفی و یخچالی اظهار کرد: پایش مستمر مناطق برفی و یخچالی کشور باید تقویت شود، زیرا افزایش دما میتواند الگوی ذوب، زمانبندی رواناب و کیفیت منابع آب را تغییر دهد.
وی در ادامه، پیوند آب و انرژی و غذا را یکی از ملاحظات اساسی برنامهریزی منابع آب دانست و گفت: سدهای خوزستان در فصل سرد سال و خصوصا در شرایط ناترازی انرژی، نقش مهمی در تأمین بخشی از برق کشور دارند. ازاینرو، تصمیمگیری درباره ذخیره و رهاسازی آب مخازن نمیتواند صرفاً بر پایه یک متغیر یا یک بخش انجام شود و باید همزمان نیازهای تأمین آب، کنترل سیلاب، تولید انرژی و الزامات زیستمحیطی را در نظر گرفت.
کاویانپور تأکید کرد: همبست آب و انرژی باید بهطور صریح در برنامهریزیها و سناریوهای بهرهبرداری از مخازن وارد شود. تصمیمهایی که بدون توجه به این پیوند اتخاذ شوند، ممکن است مسئلهای را در یک بخش حل کنند اما در بخشی دیگر، ناترازی یا مخاطره جدیدی به وجود آورند.
وی همچنین بر ضرورت تکمیل و توسعه مدلهای پیشبینی، آمادهسازی مسیر رودخانهها و جلوگیری از تعرض به بستر و حریم آنها تأکید کرد و افزود: حفظ ظرفیت عبور ایمن جریان و تخلیه سیلاب، یکی از مؤلفههای اصلی کاهش خطر در پاییندست سدهاست.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب، ایجاد سکوی ملی تبادل داده، اطلاعات و تجربیات را از نیازهای اساسی کشور برشمرد و گفت: دادههای اقلیمی، هیدرولوژیکی، منابع آب و انرژی نباید بهصورت پراکنده و جزیرهای در اختیار دستگاهها باشد. ایجاد یک سکوی ملی میتواند زمینه دسترسی مشترک به دادههای بهروز، تبادل تجربههای مدیریتی، مقایسه خروجی مدلها و شکلگیری تصویری واحد از شرایط موجود را فراهم کند.
وی تصریح کرد: چنین سکویی باید عدمقطعیت پیشبینیها را نیز بهصورت شفاف نمایش دهد، بهگونهای که زمینه اتخاذ تصمیمهای مرحلهای، انعطافپذیر و قابل بازنگری را فراهم سازد.
کاویانپور در پایان تأکید کرد: مواجهه با شرایط جدید اقلیمی، جدید اقلیمی، نیازمند مدیریتی تابآور، یکپارچه و مستمر و مشارکتی است. پیشبینیهای امیدوارکننده پاییز نباید موجب خوشبینی قطعی یا کاهش آمادگی شود، همانگونه که وجود عدمقطعیت نیز نباید به تعلل در تصمیمگیری بینجامد. راهبرد صحیح، پایش پیوسته، بهروزرسانی سناریوها، تبادل ملی اطلاعات، آگاهی رسانی ملی، مشارکت دستگاهی، فرماندهی واحد و اتخاذ تصمیمهایی است که بتوان آنها را متناسب با تغییر شرایط اصلاح کرد.
